UEFA Nations League: Tây Ban Nha Và Bồ Đào Nha Đã Có Vé, Đức Loay Hoay Ở Nhóm 2

Trên bảng điểm League A của UEFA Nations League, sau bốn lượt trận, chỉ hai đội đã chắc chắn giành vé vào tứ kết: Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, cùng 12 điểm tuyệt đối. Mười bốn đội còn lại vẫn phải bước vào tháng Mười Một với hai lượt đấu cuối trong tay. Tôi ngồi lại sau mỗi vòng đấu, đọc bảng xếp hạng không phải để tìm người thắng, mà để tìm kẻ đang đứng lặng. "Trái bóng lăn qua tuổi tôi, và tôi chép lại bằng vần."

Thể thức League A không có gì mới: bốn bảng, mỗi bảng bốn đội, hai đội đứng đầu mỗi bảng vào tứ kết. Nhưng phần thú vị nằm ở phía dưới bảng xếp hạng. Hai đội xếp thứ ba có thành tích tệ nhất và hai đội xếp thứ tư tốt nhất sẽ đá play-off trụ hạng; hai đội xếp thứ tư tệ nhất xuống hạng trực tiếp. Đây là cơ chế so sánh chéo giữa các bảng, điều mà người hâm mộ thường bỏ qua khi chỉ nhìn vào bảng đấu của đội mình.

Sau bốn vòng, cục diện chia thành bốn bức tranh rất khác nhau.

Bảng 1 chứng kiến Pháp dẫn đầu với 10 điểm, Ý theo sau 7 điểm, Bỉ 6 điểm, Thổ Nhĩ Kỳ gần như đã hết cửa. Pháp tiến sát tấm vé, còn suất thứ hai là cuộc đua tay đôi giữa Ý và Bỉ. Điều đáng chú ý là Bỉ, đội từng được xem là thế hệ vàng của bóng đá châu Âu, giờ đây phải vật lộn để giành một suất tứ kết. Thời gian không chờ ai, kể cả những đội tuyển từng làm mưa làm gió.

Bảng 3 và bảng 4 là những cuộc đua "một rưỡi ngựa": Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đều đã có vé với 12 điểm tuyệt đối, trong khi Anh (9 điểm) và Đan Mạch (6 điểm) đang nắm lợi thế cho suất còn lại, dù chưa ai an toàn. Croatia, xứ Wales và Na Uy vẫn còn cơ hội, nhưng họ hiểu rằng mọi sai lầm lúc này đều phải trả giá.

Nhưng bức tranh đáng nói nhất nằm ở bảng 2. Đức, một trong những nền bóng đá giàu truyền thống nhất châu Âu, đang đứng thứ ba với 5 điểm, sau Hà Lan và Hy Lạp (cùng 8 điểm). Serbia trắng tay ở đáy bảng. Khoảng cách ba điểm giữa nhóm dẫn đầu và Đức là dấu hiệu cho thấy một thế lực đang mất dần quyền kiểm soát cục diện của chính mình. Với hai lượt đấu còn lại, Đức vẫn còn cửa, nhưng cửa ấy hẹp hơn vẻ ngoài của nó, và mọi tính toán đều phụ thuộc vào những kết quả mà đội bóng này không còn tự quyết hoàn toàn.

Điều tôi luôn chú ý khi theo dõi các giải đấu cấp đội tuyển là cách một đội lớn phản ứng khi bị dồn vào góc. Ở tuổi 65, sau gần năm thập kỷ ngồi trên khán đài, tôi đã thấy quá nhiều lần một đội bóng hùng mạnh gục ngã không phải vì thiếu tài năng, mà vì thiếu thời gian để sửa chữa. Hai lượt đấu, sáu ngày, đó là tất cả những gì Đức còn lại. Hà Lan và Hy Lạp chỉ cần một kết quả thuận lợi là có thể đẩy Đức ra khỏi cuộc chơi. Và điều đáng lo hơn cả là Đức không còn nắm quyền tự quyết: dù thắng cả hai trận, thầy trò vẫn phải chờ kết quả từ những cặp đấu khác.

Ở bảng 1, Pháp với 10 điểm gần như đã đặt một chân vào tứ kết, nhưng vị trí của Ý và Bỉ vẫn mong manh. Một thất bại bất ngờ có thể đảo lộn mọi thứ, và trong bóng đá, những cú ngã thường đến đúng lúc ta tin rằng mình đã an toàn nhất. Tôi đã học điều đó qua nhiều kỳ World Cup, khi một đội dẫn trước hai bàn vẫn có thể rời giải trong nước mắt.

Phía dưới bảng xếp hạng, cuộc chiến trụ hạng cũng không kém phần khốc liệt. Serbia và CH Séc đều đang trắng tay sau bốn lượt, và cả hai đang đứng trước nguy cơ xuống hạng. Với Serbia, việc không giành nổi một điểm nào sau bốn trận là dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng sâu sắc hơn cả vấn đề chuyên môn. Bóng đá đôi khi tàn nhẫn như vậy: một đội tuyển có thể sa sút chỉ trong vài tháng, và cái giá phải trả là nhiều năm tụt lại phía sau.

Thổ Nhĩ Kỳ là trường hợp đáng buồn khác. Đội bóng này gần như đã hết cửa đi tiếp, và hai lượt đấu còn lại với họ chỉ còn ý nghĩa danh dự. Trong những tình huống như vậy, các huấn luyện viên thường trao cơ hội cho những cầu thủ trẻ, và đôi khi, chính những trận đấu "vô thưởng vô phạt" ấy lại sinh ra những cái tên mới cho tương lai. Tôi luôn tin rằng trong mỗi thất bại đều ẩn chứa một mầm non, nếu ta đủ kiên nhẫn để nhìn.

Câu chuyện mà truyền thông đang tập trung, sự hoàn hảo của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, thực ra lại là phần dễ đoán nhất. Cái khó đoán nằm ở chỗ khác. Trong khi mọi con mắt đổ về hai đội toàn thắng, thì thứ đang âm thầm định hình cục diện là cơ chế so sánh chéo giữa các bảng. Một đội có thể đứng thứ ba an toàn trong bảng của mình, nhưng vẫn bị kéo vào vòng play-off trụ hạng nếu thành tích của họ tệ hơn hai đội thứ ba khác. Croatia, xứ Wales, Na Uy, những cái tên tưởng như chỉ đang tranh suất thứ hai, thực ra còn phải so kè với cả các bảng khác.

Đây là điều mà ít người nhận ra: giải đấu này định đoạt ai vào tứ kết, và đồng thời định đoạt vị thế của các đội tuyển trong nhiều năm tới. Suất trụ hạng ở League A quyết định hạt giống, quyết định độ khó của các lá thăm ở những kỳ tiếp theo. Serbia và CH Séc, với 0 điểm, đang đứng trước nguy cơ tụt xuống League B, một cú sốc không chỉ về điểm số mà còn về uy tín.

Một điều nữa tôi muốn lưu ý: bảng xếp hạng chỉ kể một nửa câu chuyện. Bài báo gốc không nêu lịch thi đấu cụ thể của hai lượt còn lại, cũng không có dữ liệu bàn thắng hay hiệu số. Điều đó có nghĩa là những đội đang bám đuổi có thể phải quyết định số phận bằng hiệu số bàn thắng, thứ mà chúng ta chưa thể tính toán chính xác. Trong bóng đá, sự mơ hồ ấy thường là nơi sinh ra những bi kịch đẹp nhất.

Với kinh nghiệm theo dõi các trận đấu quốc tế của tôi, tôi luôn đặt câu hỏi trước mỗi vòng đấu cuối: đội nào sẽ chơi để giữ, và đội nào sẽ chơi để cứu? Sự khác biệt giữa hai tâm thế ấy thường quyết định kết quả, hơn là đẳng cấp trên giấy tờ. Một đội tuyển từng vô địch thế giới có thể run rẩy trước một đối thủ nhỏ hơn nếu họ hiểu rằng mình không còn đường lùi.

Có một chi tiết nhỏ mà tôi luôn ghi nhớ: trong những trận quyết định, thứ quyết định thành bại đôi khi chỉ là một khoảnh khắc lơ đễnh. Một đường chuyền hỏng, một pha bắt bóng không dứt khoát, một bước chạy chậm hơn đối thủ nửa nhịp. Tôi đã viết về những khoảnh khắc ấy suốt nhiều năm, và tôi tin rằng chúng chân thật hơn mọi bảng thống kê.

Còn một khía cạnh ít được nhắc tới: hai lượt đấu trong tháng Mười Một diễn ra chỉ trong sáu ngày, giữa lúc các giải vô địch quốc gia đang bước vào giai đoạn căng thẳng. Các cầu thủ phải di chuyển, thi đấu, rồi trở về câu lạc bộ với thể lực bị bào mòn. Đây là cái giá mà bóng đá hiện đại phải trả, khi lịch thi đấu ngày càng dày đặc. Tôi đã chứng kiến không ít ngôi sao gục ngã vì chấn thương đúng vào thời điểm quan trọng nhất của mùa giải, và điều đó khiến tôi luôn nhìn những con số thống kê bằng ánh mắt dè chừng.

Tháng Mười Một sẽ trả lời tất cả. Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đã an vị, nhưng phần lớn câu chuyện vẫn còn bỏ ngỏ. "Tiếng vỗ tay trong sân trống, tôi nghe rõ hơn cả tiếng sóng." Với một người đã theo dõi bóng đá suốt năm thập kỷ, điều đáng chờ đợi không phải là ai vô địch, mà là cách những đội bóng lớn đối diện với khoảnh khắc họ không còn kiểm soát được số phận. "Tôi viết cho cầu thủ áo số 9, người không biết tên tôi nhưng làm tôi thức khuya." Đôi khi người hùng không phải là kẻ ghi bàn, mà là kẻ biết mình còn đúng hai trận để cứu lấy giấc mơ.